ऑनलाइन FSSAI लायसन्स कसा काढायचा? FoSCoS पोर्टलवर स्टेप-बाय-स्टेप मार्गदर्शन, फी आणि कागदपत्रे एकाच ठिकाणी

भारतामधील फूड व्यवसायांसाठी FSSAI लायसन्स कसा काढायचा याचे FoSCoS पोर्टलवर पायरी-पायरीने मार्गदर्शन या लेखात दिले आहे. वार्षिक टर्नओव्हरनुसार Basic, State आणि Central License कोणाला लागू होतो, कोणती कागदपत्रे लागतात, फी किती आहे आणि ऑनलाइन अर्जाची संपूर्ण प्रक्रिया येथे सविस्तर समजावली आहे. FSSAI लायसन्स नसताना व्यवसाय केल्यास होणारे कायदेशीर दंड आणि जोखीम देखील या लेखात स्पष्ट केले आहेत.

Jul 5, 2026 - 21:42 Updated: Jul 5, 2026 - 21:41

ऑनलाइन FSSAI लायसन्स कसा काढायचा? FoSCoS पोर्टलवर स्टेप-बाय-स्टेप मार्गदर्शन, फी आणि कागदपत्रे एकाच ठिकाणी

fssai Registration

FSSAI म्हणजे काय? आणि कोणाला लागतो?

FSSAI म्हणजे अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरण (Food Safety and Standards Authority of India). हे भारतातील सर्व खाद्य व्यवसायांवर नियंत्रण ठेवणारे सर्वोच्च संघटन आहे. याचे काम अन्न सुरक्षित, शुद्ध आणि ग्राहकांसाठी निरोगी आहे याची खात्री करणे हे आहे.

कोणाला FSSAI लागतो?

भारतात प्रत्येक फूड बिझनेस ऑपरेटरला FSSAI लागतो. मग तो:

छोटा फेरीवाला, रेडी-टू-ईट स्टॉल
घरगुती किचन / क्लाउड किचन
कॅटरिंग सर्व्हिज
रेस्टॉरंट, कॅफे, फूड कोर्ट
बेकरी, स्वीट शॉप, डेअरी
फूड प्रोसेसिंग युनिट, गोदाम, व्हेंडर
अॅग्रीगेटर (Swiggy, Zomato सारखे)
इंपोर्टर्स आणि एक्सपोर्टर्स

थोडक्यात, जेथे अन्न बनवले, साठवले, पॅक केले, वाटप केले किंवा विकले जाते — तिथे FSSAI लागू होते.

FSSAI चे 3 प्रकार: कोणता लागेल तुमच्याला?

FSSAI लायसन्सचे तीन प्रकार आहेत. तुमच्या व्यवसायाच्या वार्षिक टर्नओव्हर आणि क्षमतेनुसार ठरवला जातो.

प्रकार	वार्षिक टर्नओव्हर	उदाहरण
Basic Registration	12 लाख रुपयांपर्यंत	छोटे दुकान, फेरी, घरगुती किचन, कॅटरिंग
State License	12 लाख ते 20 कोटी	मध्यम रेस्टॉरंट, फूड प्रोसेसिंग, गोदाम
Central License	20 कोटींहून अधिक	मोठे फॅक्टरी, मल्टी-स्टेट बिझनेस, इंपोर्टर्स

टीप: जर तुमचा व्यवसाय एकापेक्षा जास्त राज्यात असेल, तर Central License घ्यावा लागतो.

अर्जापूर्वी तयार ठेवावी लागणारी कागदपत्रे

खालील कागदपत्रे PDF/JPG फॉरमॅटमध्ये स्कॅन करून तयार ठेवा.

Basic Registration साठी:

आधार कार्ड (मालक/भागीदार)
पासपोर्ट साईज फोटो
व्यवसायाचा पत्त्याचा पुरावा — वीज बिल, भाडेकरार, NOC (No Objection Certificate), मालकी हक्काचे कागद
फूड प्रॉडक्ट्सची यादी — कोणते पदार्थ विकणार/बनवणार आहात

State/Central License साठी (अतिरिक्त):

पॅन कार्ड (मालक/कंपनी)
GST / उद्यम नोंद / Shop & Establishment (लागू असल्यास)
FSMS योजना (Food Safety Management System Plan)
लेआउट प्लॅन (युनिटचा नकाशा)
पाण्याचा रिपोर्ट (ISI/BIS मान्यता)
मशीनरीची यादी (फक्त Manufacturing युनिटसाठी)
नोमिनी पार्टनरची माहिती (कंपनींसाठी)

ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया: पायरी-पायरीने सोपे स्पष्टीकरण

1. FoSCoS पोर्टलवर जा

FSSAI च्या अधिकृत FoSCoS (Food Safety Compliance System) पोर्टलवर जा: https://foscos.fssai.gov.in/apply-for-lic-and-reg

टीप: हे पोर्टल मराठी भाषेत देखील उपलब्ध आहे. उजव्या कोपऱ्यातून भाषा बदलू शकता.

2. Register / Login करा

नवीन अर्ज करत असाल तर Sign Up करा (मोबाईल नंबर, ईमेल, OTP द्वारे).
आधीच अकाउंट असेल तर Login करा.

सल्ला: वापरावा लागणारा मोबाईल नंबर आणि ईमेल सक्रिय ठेवा. अर्जाच्या स्थितीबाबत अपडेट्स तिथेच येतात.

3. "Apply for New License/Registration" निवडा

डाव्या मेनूमध्ये "Apply for License & Registration" बटनावर क्लिक करा.

4. State आणि Business Type निवडा

State: Maharashtra निवडा.
Business Type: तुमच्या व्यवसायानुसार योग्य पर्याय निवडा:
- Manufacturing (निर्मिती)
- Food Service (रेस्टॉरंट, कॅफे, कॅटरिंग)
- Retail (किराणा, बेकरी, स्वीट शॉप)
- Storage/Warehouse (गोदाम)
- Transporter (वाहतूक)
- Importer (आयातदार)

टीप: चुकीचा बिझनेस टाईप निवडल्यास अर्ज रिजेक्ट होऊ शकतो. त्यामुळे व्यवसायाचे स्वरूप नीट समजून घ्या.

5. Eligibilityनुसार Form A किंवा Form B निवडा

Form A: Basic Registration (लघु व्यवसाय, 12 लाखांपर्यंत).
Form B: State/Central License (मध्यम/मोठे व्यवसाय).

6. फॉर्म भरा (सविस्तर माहिती)

A. Business Details

Business Name: दुकान/कंपनीचे नाव (जसे बिल किंवा GST वर आहे).
Complete Address: संपूर्ण पत्ता (शहर, जिल्हा, तालुका, पिनकोड).
Mobile Number & Email: सक्रिय मोबाईल आणि ईमेल.
Start Date: व्यवसाय सुरू झाल्याची तारीख.
Nature of Business: Manufacturing / Service / Retail / Storage / Transport / Import / Export.

B. Food Category निवडा तुम्ही कोणते पदार्थ विकणार/बनवणार आहात ते निवडा. उदाहरणार्थ:

Bakery Products (ब्रेड, केक, बिस्किट)
Dairy Products (दूध, दही, पनीर)
Packaged Drinking Water
Sweets & Namkeen
Ready-to-Eat Foods
Fruits & Vegetables Processing
Meat & Fish Products
Beverages (ज्यूस, सॉफ्ट ड्रिंक्स)

टीप: एकापेक्षा जास्त कॅटेगरी निवडू शकता. पण फक्त तेच निवडा जे तुम्ही प्रत्यक्षात विकणार आहात.

C. Production Capacity

Basic Registration: 100 किलो/लिटर प्रतिदिन किंवा कमी.
State/Central: 100 किलो/लिटर प्रतिदिन पेक्षा जास्त.

D. Water Supply & Power Details

पाण्याचा स्रोत (नळाचे पाणी / बोरवेल / टँकर).
वीज जोडणीचे तपशील (विजेचे बिल क्रमांक).

7. कागदपत्रे अपलोड करा

तयार ठेवलेले सर्व कागदपत्रे अपलोड करा.

फोटो (पासपोर्ट साईज)
आधार / पॅन
पत्त्याचा पुरावा (वीज बिल, भाडेकरार, NOC)
FSMS प्लॅन (State/Central साठी)
इतर लागू कागदपत्रे

सावधानी: कागदपत्रे स्पष्ट आणि वाचनीय अपलोड करा. अस्पष्ट स्कॅनमुळे अर्ज अडकू शकतो.

8. फी भरा

फी ऑनलाइन पेमेंट गेटवेद्वारे (UPI, नेटबँकिंग, कार्ड, वॉलेट) भरावी लागते.

प्रकार	वार्षिक फी
Basic Registration	₹100
State License	₹2,000 ते ₹5,000 (व्यवसायानुसार)
Central License	₹7,500

टीप: 1 ते 5 वर्षांसाठी एकदाच फी भरून लायसन्स घेऊ शकता.

9. अर्ज सबमिट करा आणि Application Number सेव्ह करा

अर्ज सबमिट केल्यावर Application Reference Number (ARN) मिळतो. हा नंबर सेव्ह करा — याने अर्जाची स्थिती तपासू शकता.

अर्ज ट्रॅक करण्यासाठी: https://foscos.fssai.gov.in/track-application

10. तपासणी आणि लायसन्स जारी

Basic Registration: 7 ते 30 दिवसांत मंजूर होतो. सहसा जागेची तपासणी होत नाही.
State/Central License: 30 ते 60 दिवस लागू शकतात. FSSAI अधिकारी जागेची तपासणी करू शकतात.

सर्व काही ठीक असल्यास FSSAI Certificate ईमेल/पोर्टलवर डाउनलोड करता येते.

सल्ला: अर्जाची स्थिती नियमित तपासा. अडचणी आल्यास FSSAI कडून ईमेल/एसएमएस येतो.