Onion Price Rollercoaster: कांदा बाजारात दरांचा चढ-उतार, वधारलेल्या खर्चात शेतकरी अडचणीत.

नाशिक — नाशिक आणि परिसरातील कांदा बाजारात गेल्या काही दिवसांपासून दरात तीव्र चढ-उतार होत असून, उत्पादनखर्चाच्या तुलनेत घसरलेले घाऊक दर पाहता कांदा उत्पादक शेतकरी मोठ्या आर्थिक चिंतेत सापडले आहेत.

नाशिक जिल्ह्यातील लासलगाव, नाशिक, नांदगाव, चांदवड आदी महत्त्वाच्या कृषी उत्पन्न बाजार समित्यांमध्ये कांद्याच्या आवकात मोठी वाढ झाल्याने दर दबावाखाली आले आहेत. लासलगाव एपीएमसीमध्ये आज सरासरी कांदा दर सुमारे १,६०० रुपये प्रति क्विंटल तर किमान दर ५५१ रुपये आणि कमाल २,१०१ रुपये प्रति क्विंटल इतका नोंदवला गेल्याची माहिती बाजार आकडेवारीतून समोर आली आहे. नाशिक मंडईतही कांदा दर साधारण १,२०० ते १,८५० रुपये प्रति क्विंटलच्या दरम्यान राहिल्याने अनेक शेतकऱ्यांना उत्पादनखर्चही भरून निघत नसल्याची तक्रार आहे.

राज्यात गेल्या काही आठवड्यांत कांद्याखालील क्षेत्रात वाढ, नाशिक–अहमदनगर–सोलापूरसह इतर जिल्ह्यांतून वाढलेली आवक आणि गुजरात व मध्य प्रदेशातील उत्पादन बाजारात येऊ लागल्याने पुरवठा मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. देशांतर्गत आणि निर्यात मागणीत अपेक्षित वाढ न झाल्याने दरांना आधार मिळत नाही, परिणामी प्रति क्विंटल ६०० ते ७०० रुपयांपर्यंत तोटा शेतकऱ्यांना सहन करावा लागत असल्याचे कृषिक्षेत्रातील तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. काही मंड्यांमध्ये उच्च प्रतीच्या कांद्याला १,२०० ते २,००० रुपये प्रति क्विंटलपर्यंत दर मिळत असला तरी मध्यम व निम्न प्रतीच्या मालासाठी दर अतिशय कमी राहिल्याने एकूण आर्थिक समीकरण बिघडले आहे.

दरघटीविरोधात नाशिक जिल्ह्यातील कांदा उत्पादक शेतकरी आंदोलनाच्या मार्गावरही गेले आहेत. चांदवड एपीएमसीसह काही बाजार समित्यांमध्ये शेतकऱ्यांनी घाऊक दरातील घसरण आणि खर्चाच्या तुलनेत मिळणाऱ्या कमी मोबदल्याविरोधात घोषणाबाजी करत निषेध नोंदवला. कृषी विभाग व बाजार समित्यांनी तातडीने हमीभाव, निर्यात प्रोत्साहन किंवा खरेदी योजना राबवाव्यात, अशी मागणी शेतकऱ्यांकडून करण्यात येत आहे.

महाराष्ट्र हा देशातील प्रमुख कांदा उत्पादक राज्य असून, नाशिक जिल्हा हा कांदा लागवड आणि साठवण क्षमता यासाठी देशभर ओळखला जातो. मागील काही महिन्यांत कधी दर वाढ, तर कधी अचानक कोसळणारे भाव यामुळे कांदा शेतकरी अस्थिर बाजारपेठेला तोंड देत आहेत; नोव्हेंबर–फेब्रुवारी दरम्यानही सरासरी दर १,०००–१,१०० रुपये प्रति क्विंटलपर्यंत खाली आल्याने शेतकऱ्यांमध्ये संताप वाढला होता.

सध्याच्या घडीला कांद्याच्या आवक–दरातील असंतुलन कायम असून, येत्या काही दिवसांत सरकारकडून तत्काळ हस्तक्षेप, निर्यातदारांना प्रोत्साहन किंवा बाजारातून थेट खरेदीचे निर्णय न झाल्यास नाशिकसह राज्यातील कांदा उत्पादकांची आर्थिक अडचण अधिक तीव्र होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. शेतकरी संघटनांनी इशारा दिल्यामुळे राज्य सरकार आणि केंद्र सरकारची पुढील भूमिका काय राहते, याकडे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे.