NCRB Report: देशात गुन्हे कमी पण ‘थेट कॅपिटल’ दिल्ली, महिलां‑मुलांवरील अत्याचारात देशात अव्वल

नवी दिल्ली – राष्ट्रीय गुन्हे नोंदवही (NCRB) च्या नव्या अहवालानुसार देशभरातील नोंदवलेल्या गुन्ह्यांत सुमारे ६ टक्क्यांची घट दिसून आली आहे; मात्र देशाची राजधानी दिल्ली मात्र महिलां, लहान मुलं आणि जेष्ठ नागरिकांच्या सुरक्षेच्या बाबतीत पुन्हा एकदा देशातील सर्वात असुरक्षित महानगर म्हणून समोर आली आहे.

महिलांविरुद्ध गुन्ह्यांत पुन्हा दिल्ली आघाडीवर

NCRB च्या २०२४ च्या आकडेवारीनुसार देशातील १९ महानगरांमध्ये महिलांविरुद्ध झालेल्या गुन्ह्यांपैकी सर्वाधिक १३,३९६ प्रकरणे ही केवळ दिल्लीतील आहेत. छेडछाड, लैंगिक अत्याचार, पती‑सासरकडून होणारी मारहाण, हुंडा‑छळ अशा विविध प्रकारच्या गुन्ह्यांमध्ये राजधानी अव्वल ठरली आहे.

बलात्कार आणि हुंडाबळी यांसारख्या गंभीर कृत्यांची नोंदही मोठ्या प्रमाणात झाली आहे. २०२४ सालातच दिल्ली पोलिसांकडे बलात्काराची १,०५८ प्रकरणे दाखल झाली, तर हुंडासंदर्भातील संशयास्पद मृत्यू व संबंधित गुन्ह्यांचीही शेकडो प्रकरणे अहवालात नमूद आहेत. महिलांचे अपहरण हा दिल्लीसमोरील आणखी एक मोठा प्रश्न ठरत असून, एका वर्षात अशा ३,९७४ तक्रारी नोंदवण्यात आल्या आहेत.

मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांच्या सुरक्षिततेचा मोठा प्रश्न

राजधानीत केवळ महिलांच नाही, तर मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांच्या बाबतीतही सुरक्षा हा गंभीर मुद्दा बनला आहे. NCRB च्या मते २०२४ मध्ये दिल्लीमध्ये मुलांविरुद्ध गुन्ह्यांची ७,६६२ प्रकरणे नोंदली गेली. लैंगिक अत्याचार, अपहरण, मारहाण, बालमजुरी आणि इतर प्रकारचे गुन्हे यात समाविष्ट आहेत.

त्याहूनही चिंताजनक बाब म्हणजे गुन्हे करणाऱ्या मुलांच्या संख्येतही राजधानी देशात वरच्या स्थानावर आहे. २०२४ मध्ये बालगुन्हेगारांशी संबंधित २,३०६ प्रकरणांची नोंद NCRB ने केली आहे. म्हणजेच, काही मुलं गुन्ह्यांची बळी ठरत असतानाच काही मुलं परिस्थितीमुळे गुन्हेगारीकडे ओढली जात असल्याचं चित्र समोर येत आहे.

ज्येष्ठ नागरिकांच्या संदर्भातही अहवालाने इशारा दिला आहे. घरगुती वाद, मालमत्ता‑तंटे, फसवणूक, लुटमार आणि मारहाण अशा गुन्ह्यांमुळे दिल्लीतील वयोवृद्ध नागरिक मोठ्या असुरक्षिततेत राहात असल्याचे निष्कर्ष काढण्यात आले आहेत. २०२४ मध्ये ज्येष्ठांविरुद्ध १,२६७ गुन्ह्यांची नोंद झाली आहे.

रोज शेकडो चोरी‑लुटमार; ‘थेट कॅपिटल’ ठरलेली दिल्ली

सर्व प्रकारच्या गुन्ह्यांचा विचार केला, तर २०२३ मध्ये दिल्लीमध्ये एकूण २,७५,४०२ गुन्हे नोंदवले गेले होते. यात चोरी, घरफोडी, वाहन चोरी, स्नॅचिंग आणि इतर मालमत्तेविरुद्धचे गुन्हे प्रामुख्याने आहेत. NCRB ने चोरीच्या घटनांमुळे दिल्लीला देशाची ‘थेट कॅपिटल’ असे संबोधले असून, २०२४ मध्ये राजधानीत चोरीची तब्बल १,८०,९७३ प्रकरणे नोंदवली गेल्याचे अहवालात नमूद आहे. म्हणजे सरासरी दिवसाला जवळपास ५०० चोरीच्या तक्रारी दिल्ली पोलिसांकडे येत असल्याचा अंदाज अहवालातून व्यक्त होतो.

खून प्रकरणांत किरकोळ घट; तरी राष्ट्रीय सरासरीपेक्षा जास्त दर

खूनांच्या बाबतीत केवळ प्रतीकात्मक घट झाल्याचे आकडे सांगतात. NCRB नुसार २०२३ मध्ये दिल्लीमध्ये ५०६ खून झाले होते, तर २०२४ मध्ये हा आकडा ५०४ वर आला. म्हणजे दोन प्रकरणांनी घट झाली असली, तरी लाख लोकसंख्येमागे खूनदर २.३ इतका राहिला, जो देशाच्या सरासरी १.९ पेक्षा अधिक आहे.

देशभर गुन्ह्यांत घट, पण राजधानीचे चित्र काळजीवाहक

देशपातळीवर पाहता २०२३ मध्ये संपूर्ण भारतात नोंदवलेल्या गुन्ह्यांची संख्या ६२.४१ लाख होती; २०२४ मध्ये ती ५८.८५ लाखांवर आली असून अंदाजे ६ टक्क्यांची घट नोंदवली गेली आहे. दर लाख लोकसंख्येमागे असलेला गुन्हेगारी दर २०२३ मध्ये ४४८.३ वरून २०२४ मध्ये ४१८.९ वर आला आहे.

मात्र या घटत्या राष्ट्रीय आकड्यांच्या पार्श्वभूमीवर दिल्लीचा चित्रपट वेगळाच दिसतो. महिलांविरुद्ध गुन्हे, बालकांवर होणारे अत्याचार, बालगुन्हेगारी आणि ज्येष्ठ नागरिकांविरुद्धचे गुन्हे या सर्वच बाबतीत राजधानीने इतर महानगरांना मागे टाकले आहे. कायदा‑सुव्यवस्था यंत्रणा, न्यायव्यवस्था आणि स्थानिक प्रशासन यांनी मिळून अधिक कडक कारवाई, प्रभावी पोलिसिंग आणि पीडितांना तातडीची मदत यावर भर दिला नाही, तर आकडेवारीतील ही ‘इशारा देणारी’ स्थिती पुढील काळात आणखी गंभीर होऊ शकते, असा इशारा तज्ज्ञ देत आहेत.